على زمانى قمشه اى
330
هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )
7 - تعيين جهت قبله از نشانهها : از ديرباز فقهاى اسلام - أعم از شيعه وسنى - تاكنون از نشانههاى وارده در آيات ، أحاديث ونصوص ديني - هنگام عدم دسترسى به علم قطعي - بهره جسته ، ودر اين راستا علامتهايى را خاطر نشان ساختهاند ، از ميان دانشمندان شيعه شيخ طوسي در مبسوط محقق حلى در شرايع ، علامه حلى در كتب فقهى خويش ، نجفي به تفصيل در جواهر الكلام ودر پى أو سيد طباطبايى در كتاب گرانسنگ عروة الوثقى به شرح وبيان قبلهيابى از طريق علامات پرداختهاند ، ما در اينجا به گزيده سخن آنان بسنده خواهيم كرد . 1 - ستاره جدى : براي دستيابى تقريبي به قبله ، از اين ستاره در برخى روايات نام به ميان آمده است ، اين ستاره براي اهالى وساكنان أوساط عراق چون كوفه ، نجف وبغداد پشت شانه راست قرار مىگيرد ، احتياط آن است كه در نهايت ارتفاع يا انخفاض باشد ، زيرا در اين دو حالت در راستاى دايره نصف النهار محل قرار گرفته است . دليل آن ، مؤثقهء محمد بن مسلم از امام باقر عليه السّلام يا امام صادق عليه السّلام است . « قال سألته عن القبلة فقال ضع الجدى قفاك وصل » از امام عليه السّلام از سمت قبله پرسش كردم ، فرمود : ستاره جدى را پشت گردن خود قرار ده ونماز بخوان ، وبا توجه به اين كه راوي ، عراقي بوده است در حديث نيست كه أو از قبلهء كدام ناحيهء عراق پرسش به عمل آورده است . ودر مرسلهء فقيه آمده است : « قال رجل للصادق عليه السّلام انى أكون من السّفر ولا اهتدى إلى القبلة باللّيل ، فقال : أتعرف الكوكب الذي يقال له جدى ؟ قلت نعم ، قال عليه السّلام : اجعله على يمينك وإذا كنت في طريق الحج